Podział majątku wspólnego po rozwodzie – jak przebiega i co warto o nim wiedzieć?

Głównym skutkiem rozwodu jest ustanie ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej. W praktyce nie dochodzi jednak do automatycznego podziału majątku byłych małżonków – w tym celu niezbędne jest dokonanie odpowiednich czynności.

Czym jest majątek wspólny małżonków i co wchodzi w jego skład?

Majątek wspólny powstaje z mocy samego prawa – wystarczające jest zawarcie przez strony związku małżeńskiego. Zgodnie z treścią art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

• pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
• dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
• środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
• kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

WAŻNE! Rzecz nabyta w trakcie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, w części ze środków pochodzących z majątku osobistego jednego z małżonków, a w części z ich majątku wspólnego, wchodzi do majątku osobistego małżonka i do majątku wspólnego małżonków w udziałach odpowiadających stosunkowi środków przeznaczonych z tych majątków na jej nabycie, chyba że świadczenie z majątku osobistego lub majątku wspólnego przekazane na nabycie rzeczy miało charakter nakładu, odpowiednio, na majątek wspólny lub osobisty

WARTO JEDNAK DODAĆ, że zarówno przed rozpoczęciem małżeństwa, jak i w trakcie jego trwania możliwe jest zawarcie małżeńskiej umowy majątkowej i na jej podstawie ustalić, że:

• ustanawia się rozdzielność majątkową – tym samym w ogóle nie ma majątku wspólnego i sytuacja pod tym względem wygląda tak samo jak przed ślubem,
• majątek będzie wspólny, ale w ograniczonym stopniu – wyłącza się z niego wówczas niektóre elementy, które będą trafiać do majątków osobistych małżonków,
• nastąpi rozszerzenie zakresu majątku wspólnego – pewne elementy, które normalnie wchodziłyby w skład majątku osobistego, będą wspólne.

Samo orzeczenie rozwodu przez sąd pomimo, iż z mocy prawa powoduje ustanie ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej to jeszcze nie wszystko – wciąż należy uporządkować kilka spraw związanych z zakończonym małżeństwem. Do tych najważniejszych z pewnością należy podział majątku po rozwodzie.

A co wchodzi w skład majątku osobistego każdego z małżonków?

Majątek osobisty obejmuje natomiast:

• wszystko to, co nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej,
• spadek, darowizny i zapisy – o ile nie postanowiono inaczej,
• prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej,
• przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków – na przykład związane z jego hobby czy wykonywanym zawodem,
• prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,
• przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania i zadośćuczynienia – z wyłączeniem renty przysługującej poszkodowanemu z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,
• wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,
• przedmioty majątkowe uzyskane za osobiste osiągnięcia,
• prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,
• przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego – z pewnymi wyjątkami przewidzianymi przez przepisy.

Jak zatem dokonać podziału?

Rozwiązanie małżeństwa oznacza automatyczne ustanie ustawowej wspólności majątkowej. W rzeczywistości wspólność o charakterze łącznym przekształca się wówczas we wspólność ułamkową. Co do zasady uznajemy, że każdy z byłych małżonków posiada równy udział w takim majątku, tj. po połowie. Jednak, że dokładne połowiczne podzielenie majątku rozwodników nie jest ani dobrym, ani sprawiedliwym sposobem – często jeden z małżonków przyczyniał się do powiększenia wspólnego majątku w znacznie większym stopniu, niż drugi. Zaś drugi mógł w różny sposób majątek wspólny roztrwaniać.

Podział majątku wspólnego po rozwodzie nie jest bezwzględnie konieczny. Rozwodnicy mają więc możliwość dokonania podziału ich majątku wspólnego już po uprawomocnieniu się wyroku rozwiązującego ich małżeństwo. Podział ten może nastąpić także w ramach sprawy rozwodowej, takie sytuacje są jednak rzadko spotykane, ponieważ bardzo mocno wpływają na wydłużenie czasu trwania całego postępowania (na rozwód trzeba wówczas czekać znacznie dłużej).

Podział majątku po rozwodzie może nastąpić na dwa różne sposoby:

• poprzez zawarcie umowy w formie aktu notarialnego – wymaga to jednak pełnej zgody rozwodników zarówno co do samego faktu podziału, jak i dokładnego rozdzielenia pomiędzy nimi poszczególnych składników majątkowych,
• poprzez uzyskanie prawomocnego postanowienia właściwego sądu w sprawie podziału majątku wspólnego – z tej opcji korzysta się, gdy byli małżonkowie nie są w stanie porozumieć się ze sobą co do planowanego podziału lub gdy jeden z nich odmawia zgody na dokonanie podziału.

Jakie dokumenty będą Ci potrzebne?

Podstawowymi dokumentami przy podziale majątku dokonywanym są:

• odpis prawomocnego wyroku rozwodowego,
• wszelkiego rodzaju dokumenty potwierdzające prawo własności poszczególnych składników majątku wspólnego (np. umowy sprzedaży, darowizny, akty własności itd.),
• dopuszczalne jest także przedstawienie planu podziału danego majątku, pod warunkiem oczywiście, że strony wyrażą na takie działanie chęć,
• dowód uiszczenia opłaty sądowej, która wynosi 1000 zł lub 300 zł, gdy strony przedstawią zgodny projekt podziału swojego majątku,
• strony mogą także wnioskować o zwolnienie ich w całości lub części od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych za sprawę – w takiej sytuacji opłata sądowa od pozwu nie będzie konieczna, jeśli uzyska się stosowne zwolnienie.

Podstawowe sposoby na podział.

Istnieją  3 sposoby podziału majątku dorobkowego małżonków:

1. Sprzedaż wszystkich składników i podział uzyskanej sumy (podział cywilny).
2. Przyznanie na wyłączną własność poszczególnych składników majątku (podział fizyczny).
3. Podział majątku po rozwodzie poprzez przyznanie na własność danych składników (np. nieruchomości) i spłata drugiej strony.

Podział majątku po rozwodzie to złożony temat. Wiele zależy od tego, jak do tej pory wyglądała sytuacja majątkowa w małżeństwie, na ile byli małżonkowie są w stanie się porozumieć i w jaki sposób chcą przeprowadzić podział, warto zatem skorzystać z pomocy prawnika.

_____________________________________________________________________________

W celu uzyskania bliższych informacji i pomocy w rozwiązaniu Twojego problemu prawnego zapraszam do kontaktu z Kancelarią Radcy Prawnego Sylwii Krysiak. Pomoc prawną świadczę na terenie całego kraju, w tym, głównie w Piotrkowie Trybunalskim, Łodzi i Bełchatowie.

tel: 782-677-749, mail: sylwiakrysiak.kancelaria@gmail.com